1706-21

Medewerker in de spotlights: impresario Joke Bakker

Impresario Joke Bakker werkt drie jaar voor de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Ze is het aanspreekpunt voor iedereen die iets met de kerken wil én voor de Plaatselijke Commissies. Dit zijn de vrijwilligers die onze kerken beheren en ervoor zorgen dat de deuren zoveel mogelijk geopend zijn. ‘Dat doen ze met zoveel liefde en enthousiasme, dat is zo mooi en bijzonder. Ze zijn het goud van de stichting en daar ben ik enorm trots op.’

Haar ogen glinsteren als je Joke vraagt naar haar werk als impresario. ‘Ik heb van mijn hobby mijn werk gemaakt. Deze baan is mij op het lijf geschreven.’ Samen met de PC’s zorgt ze ervoor dat de kerken zoveel mogelijk gebruikt worden voor culturele activiteiten. Joke ondersteunt de PC’s daarin door mee te denken en bijvoorbeeld jaarlijks een podiumtour te organiseren. Als een kerk wordt overgenomen door de stichting helpt ze bij het werven van PC-leden mocht dit nodig zijn. ‘Mijn werk is zeer divers.’ Naast het contact met de PC’s heeft Joke ook contact met bijvoorbeeld artiesten of andere belangstellenden die de kerken willen gebruiken als podium.

Joke heeft alle 54 SAFT kerken bezocht en kent veel PC-leden inmiddels persoonlijk. ‘Het is belangrijk te weten welke mogelijkheden kerken bieden en wat de ambities van de PC’s zijn. Daarvoor moet je eerst in de kerk zijn geweest om de sfeer te proeven en kennis hebben gemaakt met de mensen om er een gevoel bij te krijgen. Het is maatwerk. Geen kerk is gelijk en iedere PC is weer anders. Maar het is mooi om te zien dat alle PC-leden het beste voor hebben met ‘hun’ kerk.’

Joke komt uit een muzikale familie. Net als haar vader speelt ze piano. ‘Ik ben opgegroeid met cultuur en theater. Daarom heb ik ook zoveel plezier in mijn werk. Tussen het publiek zitten vind ik net zo mooi als zelf activiteiten organiseren.’ Joke zit al 21 jaar in het bestuur van het Cultureel Podium in Buitenpost, haar woonplaats. ‘Ieder jaar organiseren we met een team van vijf mensen in het winterseizoen een divers cultureel programma met ongeveer acht concerten of theatervoorstellingen op verschillende locaties in het dorp.’

Haar werkende verleden is divers. Van directiesecretaresse tot schoonheidsspecialiste, visagiste en mode ontwerpster. Joke heeft vijf jaar in het buitenland gewoond, waaronder Peru en Thailand. ‘Een prachtige tijd waarin onze twee kinderen zijn geboren.’ Eenmaal terug in Friesland zag ze haar eigen provincie met andere ogen. ‘Mooier. En het voelde goed om na 5 jaar Spaans en Engels weer Fries te spreken, de taal die mij het meest aan het hart ligt.’

‘Ik word heel blij van een bezoek aan één van onze kerken. Als ik een afspraak heb met PC-leden, of als ik tussen het publiek mag zitten tijdens een mooie voorstelling of concert. Dat kan mij iedere keer weer ontroeren.’




1406-21

24-jarige IJsbrandus van Popta met handbike langs onze 54 kerken

Vandaag start IJsbrandus van Popta zijn fietstocht, met een handbike, langs onze 54 kerken verdeeld over vier dagen. Hij legt in totaal een tocht af van 434 kilometer. Vanuit zijn woonplaats Nijland fietst hij vandaag zijn eerste etappe langs de kerken in Westhem, Dedgum, Ferwoude, Gaast, Allingawier en Zurich.

IJsbrandus, sinds twee jaar actief met zijn handbike, fietst voor zijn plezier langs de kerken. ‘Ik vind tochten fietsen prachtig, maar door corona lag alles het afgelopen jaar stil.’ Daarom bedacht hij, samen met zijn ouders, zelf een tocht. Hij is opgegroeid met kerken. Zijn vader is organist. Zijn voorliefde voor kerkgebouwen en orgelmuziek resulteerde in een route langs de kerken.

Wanneer hij de overige drie etappes fietst, weet hij nog niet. De routes heeft hij al wel helemaal uitgestippeld. Hij streeft ernaar om eind juli een stempel van alle 54 kerken te hebben inclusief een selfie met alle kerken. De tochten fietst hij alleen, maar hij wordt af en toe bijgestaan door een familielid. ‘Ik ben getraind en heb er ontzettend veel zin in.’

De Elfstedentocht in juli komt er nog tussendoor. ‘Doordat deze tocht op Pinkstermaandag vanwege corona nog niet door kon gaan, valt deze tocht in dezelfde periode als mijn kerkentocht.’ Maar daar draait IJsbrandus zijn hand niet voor om. Zijn eerste officiële tocht was de Elfstedentocht in 2019. Die heeft hij helaas niet volbracht vanwege een schouderblessure. Dit jaar heeft hij goede hoop hem uit te fietsen. In mei dit jaar volbracht hij de 11 merentocht.

IJsbrandus is geboren met een open ruggetje en is daardoor vanaf zijn middel verlamd. Maar dat staat sporten niet in de weg. Rolstoelbasketbal en zwemmen deed hij voordat hij de handbike ontdekte.  




0806-21

Summer School: Network Religious Heritage biedt interessant programma voor studenten

Van 23 t/m 27 augustus 2021 organiseren diverse partners van het Network Religious Heritage weer een Summer School met als thema ‘Sites, Objects and Practices of Hope’. Tijdens deze vijfdaagse trip, die start en eindigt in Amsterdam, maken de studenten ook een uitstap naar Friesland en Groningen.

Van 24 op 25 augustus brengen ze de nacht door in de kerk van Jorwert. Afhankelijk van het aantal studenten openen ook de kerken in Swichum, Britsum en Boksum haar deuren voor de studenten om te overnachten. Tijdens de tweedaagse excursie naar Friesland en Groningen krijgen de studenten een kijkje in het religieuze erfgoed van de Hollandse platteland.

De studenten duiken in de wereld van religieus erfgoed, gericht op het verleden, heden en toekomst. Ze ontmoeten experts van musea, universiteiten, geloofsgemeenschappen en professionals op het gebied van religieus erfgoed. Welke toekomst biedt het religieuze verleden?

Elke dag vinden er verschillende excursies plaats. De studenten brengen een bezoek aan musea, kerken, moskeeën, Boeddhistische tempels, synagogen en herbestemde religieuze plaatsen. Aan het einde van de week presenteren de studenten hun vlogs die ze hebben gemaakt tijdens de Summer School. Meer weten of deelnemen aan deze Summer School? Klik hier. Opgeven kan tot 1 juli.
Klik hier voor de flyer.




0106-21

KUNST EXPOSITIE GINNUM artists in residence | Gertruud Dentjens en Hein van Delft

In het kerkje van Ginnum werken de kunstenaars Gertruud Dentjens en Hein van Delft van 14 t/m 26 juni als artists in residence. Op vrijdag 18, zaterdag 19 en zondag 20 juni is er open dag voor bezoekers. Alle andere dagen is ieder ook welkom maar de kunstenaars kunnen zich ook op het wad bevinden. Daarom is aanmelding via het contactformulier op de website gertruuddentjens.nl of heinvandelft.nl aan te raden.

De kunstenaars waren bij binnenkomst van het kerkje direct overweldigd door de ruimte en het licht. Aan andere mensen merkten zij het ook: men staat meteen even stil. Een goddelijke ervaring, terwijl god allang vertrokken is uit deze kerk. 

Op deze bijzondere plek willen beide kunstenaars een extra impuls geven aan hun werk. Zij gaan met elkaar in gesprek en willen door middel van de kunst het verleden en het nu, bij elkaar brengen. Ook willen zij de band in beeld brengen van het landschap en de middeleeuwse kerk van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Zij gaan tegenstellingen opzoeken van oud en nieuw, van schaduw en licht, van mens en natuur, van zichtbaar en onzichtbaar, van hard en zacht, van vergankelijk en onvergankelijk en van binnen en buiten. 

Gertruud Dentjens is gefascineerd door materialen die sporen dragen. Bij haar staat vooral het gebouw en de constructie centraal. Hein van Delft werkt met materialen van buiten. Zijn thema is cultuur en natuur en onze omgang met de aarde. 




2805-21

Stichting Alde Fryske Tsjerken neemt Mariakerk van Buitenpost over

Met trots kunnen we melden dat wij op vrijdag 28 mei de Mariakerk van Buitenpost overnemen. Dat gebeurt met inachtneming van de coronamaatregelen. De kerk van Buitenpost is de 54ste kerk voor de stichting. De Mariakerk is een aanwinst omdat de kerk uitblinkt in de historische waarde en een harmonieus interieur heeft met herenbanken en diverse rouwborden.

De stichting neemt de kerk over de Protestantse Gemeente Buitenpost. Zoals bij iedere overname wordt de kerk voor het symbolische bedrag van €1,- overgenomen.  De overname wordt mogelijk gemaakt door de familie Kapenga. ‘In 1968 zijn mijn vrouw en ik Meubelshowroom Kapenga gestart in Buitenpost. Dankzij de inwoners van Buitenpost is onze zaak uitgegroeid tot een groot succes. Daar zijn wij de inwoners ontzettend dankbaar voor. We willen graag iets terugdoen’, aldus de heer Kapenga.

‘De Mariakerk is een prachtig gebouw, een juweeltje. Het is een museum dat voor iedereen toegankelijk moet zijn. Daarom zijn we zeer content dat de kerk wordt overgedragen aan de stichting. De vakkundige medewerkers en vrijwilligers van de stichting zorgen ervoor dat de kerk goed wordt onderhouden en dat de kerk in stand blijft.’

Het kerkgebouw krijgt door de overname een bredere functie. Er is ruimte voor culturele activiteiten zoals muziek, tentoonstellingen, vergaderingen en natuurlijk ook nog steeds kerkdiensten door de PKN. ‘Zo hoort een kerkgebouw te zijn: een open huis voor iedereen. Houd het in ere’, besluit de heer Kapenga. Een aantal vrijwilligers uit Buitenpost neemt zitting in de Plaatselijke Commissie. Zij zorgen er mede voor dat de kerk ook in de toekomst geopend blijft en dat iedereen zich welkom voelt.

De laatgotische Mariakerk is in 1496 gebouwd en na een brand in 1594, herbouwd in 1613. Het exterieur werd gewit, zodat de kerk in de volksmond “Alde Wite” (Oude Witte) werd genoemd. De kerk heeft een prominente plaats in het centrum van Buitenpost. Meer informatie over de kerk is hier te vinden. 

Op 29 december 2020 is de Mariakerk notarieel overgedragen aan de stichting. Door de coronamaatregelen was het niet mogelijk om hiervoor een bijeenkomst te organiseren. Nu de maatregelen zijn versoepeld, maken we van de gelegenheid gebruik om binnen de kaders van de maatregelen alsnog een bijeenkomst te organiseren. Diverse mensen die betrokken zijn bij de overname willen we graag het woord geven.




2605-21

Kerkenexcursie 5 juni gaat niet door

Helaas gaat de kerkenexcursie, die op 5 juni dit jaar gepland staat, niet door. De omstandigheden laten het nog niet toe. We vinden het zeer jammer dat ook dit jaar de excursie niet door kan gaan, maar veiligheid boven alles. Hoewel het de goede kant opgaat met het coronavirus, komt deze excursie nog te vroeg.

We hebben goede hoop dat de excursie volgend jaar wel doorgaat en doen ons best om snel een nieuwe datum te prikken voor deze interessante excursie. Uiteraard kijken we of het huidige programma gehandhaafd kan blijven. Met de boot gaan we langs de dorpen en kerken van Langweer en Woudsend (Karmel en St. Michaëlskerk). Wie zich heeft aangemeld voor deze excursie, heeft hierover inmiddels bericht ontvangen. Mocht u vragen hebben, dan kunt u telefonisch contact met ons opnemen via 058-2139666 of stuur een mail naar info@aldefrysketsjerken.nl.




1905-21
Leerlingen van groep 8 van de Willem Alexanderschool (Aldlân) in Leeuwarden kregen op dinsdag 18 mei allemaal het boekje Levende Stenen overhandigd. De leerlingen reageerden enthousiast en gaan met hun leerkracht nadenken over de toekomst van kerkgebouwen.

Wat zou jij doen met een kerkgebouw?

‘Als jij voor een dag de sleutel krijgt van een kerkgebouw, wat zou je er dan mee willen doen?’ Die vraag stelden wij aan leerlingen van groep 8 van 5 willekeurige basisscholen in Friesland. Ze kregen daarbij gratis het boekje Levende Stenen van Hans Willems uitgereikt. Daarnaast hebben we de klassen geheel vrijblijvend uitgenodigd om eens een kijkje te nemen in één van onze kerken. En boden we de mogelijkheid aan de juf of meester om les te geven in de kerk.

“Op een laagdrempelige manier willen we jongeren ‘toegang’ geven tot onze kerkgebouwen en ze na te laten denken over het gebruik van kerken. Niet vanuit religieus oogpunt, maar vanuit interesse voor het gebouw. Welke mogelijkheden zien zij voor deze statige gebouwen met torens? Met deze actie willen we leerlingen en leerkrachten uitdagen om hierover met elkaar in gesprek te gaan”, aldus directeur Hester Simons.

Door de ontkerkelijking komen jongeren steeds minder vaak in aanraking met de kerk. Maar het gebouw heeft veel te bieden. Naast beheer en onderhoud is ook het levend houden van de kerken, door ze een nieuwe bestemming te geven, een belangrijk doel van de stichting. We organiseren diverse culturele activiteiten.

In het boekje Levende Stenen staan interessante feiten over de kerken die de stichting in haar beheer heeft, afgewisseld met veel beeldmateriaal. Interessant voor zowel jong als oud. Naast vijf basisscholen kregen ook bewoners van vijf ouderencomplexen, eveneens willekeurig gekozen, gratis het boekje Levende Stenen uitgereikt.

“Het doel daarvan is om ouderen tijdens de coronacrisis vanuit de stoel ‘toegang’ te geven tot onze kerken. Door de coronacrisis kunnen veel van onze kerken niet tot nauwelijks worden bezocht. ‘De kerk komt naar u toe, wanneer u even niet naar de kerk kunt’, is het uitgangspunt. Bovendien delen we graag interessante informatie over onze kerken”, aldus Simons.

Op dinsdag 18 mei gingen we bij de scholen en ouderencomplexen langs om de boekjes te overhandigen. De actie werd zeer gewaardeerd door zowel jong als oud. Ook jongeren van andere basisscholen, middelbare - of hogescholen zijn uiteraard welkom een bezoek te brengen aan onze kerken of kunnen de ruimte gebruiken om lessen te volgen. Ze kunnen contact opnemen met de stichting voor meer informatie: 058-2139666.





1205-21

Medewerker in de spotlights: Grytsje Tania-Sijens

Wie zich aanmeldt als donateur van de stichting wordt via een brief hartelijk welkom geheten door Grytsje Tania-Sijens. Ze is verantwoordelijk voor de donateursadministratie. Daarnaast is ze sinds 2007 als PC-lid penningmeester van een van de 54 kerken die de stichting beheert: de Mariakerk in Foudgum. Hoewel ze als klein meisje wekelijks in de kerk kwam, is haar belangstelling voor kerken pas de afgelopen jaren gewekt.

Ze verstuurt een pakket aan informatie over de stichting, het laatste donateurstijdschrift gaat erin en het gekozen welkomstgeschenk. Grytsje zorgt ervoor dat niets ontbreekt en houdt alles keurig bij. Daarnaast is ze verantwoordelijk voor het financiële deel dat erbij komt kijken zoals giften en andere donaties. ‘Werken met cijfers vind ik het leukst. Als alles onder de streep klopt. Dat zit er al van jongs af aan in.’ Haar moeder had een huishoudwinkel en haar vader was de smid en installateur in het dorp. ‘Ik hielp toen al met administratieve werkzaamheden.’

Sinds 2013 werkt Grytsje bij de stichting, eerste als vrijwilliger. ‘Ze zochten iemand die de bibliotheek op orde bracht, maar na een paar weken rolde ik de donateursadministratie al in.’ Met beide vakgebieden heeft ze ervaring door haar werkende verleden. Zo werkte ze elf jaar bij de bibliotheek in Dokkum. In Leeuwarden werkte ze bij het ziekenfonds waar ze verantwoordelijk was voor de administratie. Daarna werkte ze zestien jaar bij een stalinrichtingsbedrijf. Toen de uren daar afnamen bood dat ruimte voor nieuwe uitdagingen.

Foudgum is een klein dorp met maar 75 inwoners. De kerk staat midden in het dorp. ‘Het is bijzonder en uniek dat zo’n klein dorp nog zo’n mooie kerk heeft’, vertelt Grytsje. ‘Dat moeten we koesteren en vooral behouden. De kerk staat er prachtig bij. Ik ben blij dat de stichting de kerk in haar beheer heeft genomen.’ Twee keer per maand wordt de kerk nog gebruikt voor een kerkdienst. Maar dat ligt nu stil door corona. De PKN bestaat uit drie dorpen. Daarnaast wordt de kerk ook gebruikt als dorpshuis en wordt er vergaderd. Ook doet de Mariakerk mee aan Tsjerkepaad.

Naast penningmeester doet Grytsje ook nog de boekhouding voor de begrafenisvereniging in het dorp. Haar man is beheerder van de begraafplaats en samen doen ze de financiën. Thuis zorgt hij, naast zijn baan, voor het jongvee dat ze hebben op hun boerderij. Samen gaan ze er graag met de camper op uit. Scandinavië is hun favoriete vakantieland. ‘Hopelijk kunnen we dit jaar weer richting het noorden reizen.’




0705-21

Slapen in de kerk: 4 nieuwe refugio’s erbij!

Er komt steeds meer interesse in het ‘slapen in de kerk’, wat in 2018 van start is gegaan. In het culturele hoofdstadjaar was het voor het eerst mogelijk om in een aantal van onze kerken (refugio’s) te overnachten. Aan de elf deelnemende kerken van de SAFT kunnen we sinds 1 mei van dit jaar vier nieuwe refugio’s toevoegen, namelijk Sint Jacobiparochie, Oostrum, Rottevalle en Schurega.

De refugio Sint Jacobiparochie is afgelopen vrijdagavond ingewijd door Eelkje Hilarides en haar man. Eelkje is tot 31 december 2020 jarenlang voorzitster geweest van de Stichting Kultureel Sintrum De Groate Kerk. Corona verhinderde een afscheidsfeestje, maar vrijdagavond is Eelkje alsnog in het zonnetje gezet en bedankt voor haar inspanningen voor De Groate Kerk én mocht zij als eerste in de kerk slapen.

‘Het was een bijzondere ervaring om de volgende ochtend wakker te worden in die mooie Groate Kerk, met zicht op het orgel, de grote ramen en de kroonluchters’, aldus Eelkje.

Voor het komende weekend zijn al de eerste boekingen gemaakt in de kersverse refugio en ook de andere refugio’s hebben al logees gehad en meerdere boekingen in de agenda’s staan. Een prachtige manier om mensen op deze manier van onze kerken te kunnen laten genieten.

Klik hier voor meer informatie over slapen in onze kerken.




3004-21

De Kerkvernieuwers: hét netwerk voor kerkvernieuwing

Hoe ziet de toekomst van onze kerkgebouwen eruit? Waarom willen we ze zo graag in ons landschap behouden en wat is daarvan het belang? Maar ook: welke initiatieven zijn er eigenlijk al om deze gebouwen levend te houden?

Met deze vragen houden de Kerkvernieuwers zich onder andere bezig. De broers Sander en Stephan Ummelen en Ankie Petersen zijn drie ondernemers en de drijvende krachten achter dit platform. Ze verbinden kennis en netwerken rondom kerkvernieuwing, met als doel om samen te werken aan een steviger fundament voor de kerkgebouwen van Nederland. 

Alle drie hebben ze een eigen voorliefde voor cultureel erfgoed ontwikkeld. Ankie is erfgoedspecialist en heeft haar eigen bureau, Old News Agency. Sander en Stephan runnen het bureau Waardengedreven, dat organisaties helpt om mensen, medewerkers of burgers te betrekken op basis van gedeelde waarden. Vanuit dat perspectief kijken ze ook naar de toekomst van kerkgebouwen.

De Kerkvernieuwers bestaan inmiddels een jaar, maar de oprichters zijn al langer bezig met cultuur, erfgoed en maatschappelijke trends. ‘We hebben de afgelopen jaren een aardig netwerk opgebouwd vanuit onze zoektocht naar vernieuwende ideeën rondom kerkgebouwen’, begint Sander.

De website van de Kerkvernieuwers is inmiddels behoorlijk gevuld met de meest uiteenlopende projecten: van een bierpelgrimage en de kerk als Het Grootste Museum van Nederland tot Heilige Nachten en de theatervoorstelling Cabaretiers en Predikers. Daarnaast organiseren Sander, Stephan en Ankie iedere maand een online meetup voor geïnteresseerden om kennis en ervaringen met elkaar te delen en het gesprek te voeren over de toekomst van Nederlandse kerkgebouwen. ‘Met de Kerkvernieuwers creëren we een vruchtbare grond om daar samen over te praten vanuit intrinsieke motivatie. Dat is belangrijk als het gaat om een mooie toekomst voor ons erfgoed’, aldus Sander.

Volgens de Kerkvernieuwers ontstaat de komende jaren een schifting in de 7000 kerken die Nederland telt. ‘Veel kerken zullen gedeeltelijk of helemaal herbestemd worden. Sommige kerken zullen hun religieuze functie behouden, maar anderen niet. Religie verdwijnt volgens mij helemaal niet, alleen krimpen de traditionele gemeenschappen die in kerken gehuisvest zijn over het algemeen wel’, aldus Sander. De hamvraag is: hoe gaan we vervolgens al die leegkomende kerkgebouwen van een nieuwe en betekenisvolle invulling voorzien?

‘Het beheer en gebruik van kerken zal steeds meer een samenwerking tussen verschillende partijen worden. Het Europese Verdrag van Faro dat in 2005 is opgesteld benadrukt de maatschappelijke en verbindende waarde van cultureel erfgoed en het belang van deelname door de samenleving’, vult Ankie aan. ‘De rol van de overheid wordt hierin kleiner en de rol van burgers neemt toe.

Door de veranderende samenleving komen er ook nieuwe ‘eigenaren’ voor onze kerkgebouwen. We moeten een gevoel van gedeeld eigenaarschap creëren en nieuwe doelgroepen laten meedenken en bepalen over de toekomst van ons cultureel erfgoed.’ Dat is volgens Sander best lastig, want bij een dergelijke grote verandering spelen ook emoties een grote rol. ‘Het is voor veel mensen een beladen en zwaar thema, waarbij er ook vaak een gevoel van verlies wordt ervaren.’

‘Het is belangrijk jongeren inhoudelijk meer te gaan betrekken’, vervolgt Ankie. ‘De jongeren alleen een stem geven is niet voldoende. Je moet ze proactief en gelijkwaardig benaderen. Dan krijg je een ander soort dialoog over hoe kun je een gebouw toekomstbestendig kunt maken.’ Met alleen het statement ‘we moeten het cultureel erfgoed behouden voor de toekomst’, ga je het niet redden volgens de Kerkvernieuwers. ‘Er moet echt een cultuuromslag komen. Het herwaarderen van cultureel erfgoed moet op basis van co-creatie ingericht worden, dat kan alleen in gezamenlijkheid. Er moet meer vertrouwen en wederzijds begrip ontstaan om bestaande netwerken te verrijken en te verbreden.’

‘Het vergt een behoorlijke investering om de waarden van een nieuwe generatie te verbinden aan een kerkgebouw’, aldus Sander. ‘Dat is niet per se een rol voor de overheid. Het moet eigenlijk vanuit de maatschappij zelf komen. Je moet daarbij de intrinsieke motivatie van mensen om een kerkgebouw te behouden en betekenisvol te benutten aanboren. En daarbij ook bijvoorbeeld ondernemers met innovatieve ideeën niet schuwen. En dat zie nu al steeds meer. Een interessante ontwikkeling.’

De overheid zou een meer faciliterende rol kunnen spelen om nieuwe verbindingen tot stand te brengen. Cultureel erfgoed is namelijk een prachtig middel om je maatschappelijke doelen te verwezenlijken. En het liefst op initiatief van - en in samenspraak met - inwoners en andere betrokkenen zelf.

Wil je meer weten over De Kerkvernieuwers? Ga dan naar www.kerkvernieuwers.nl.

  • Op de foto van links naar rechts: Stephan Ummelen, Ankie Petersen en Sander Ummelen.



Toon alle nieuws